Peter de Haan: vol verbazing popelen op een springlevend Zaailand

Opinie

Peter de Haan: vol verbazing popelen op een springlevend Zaailand

LEEUWARDEN, 1 november 2011 - Als het goed is, staat elke Leeuwarder te popelen om het Zaailand als nieuw stadsplein te ervaren, om er vol verbazing en ongeloof rond te banjeren, aldus Peter de Haan.


Aan het Zaailand zijn momenteel maar liefst drie tentoonstellingen gewijd (in de Friesland Bank, de Bibliotheek en in het HCL; de laatste, over het Zaailand als Huiskamer is zeker een aanrader!). Belangrijke vraag is in hoeverre dit plein zich écht gaat ontwikkelen tot een ontmoetingsruimte met een magneetfunctie. Wordt het hier the place to be?

Een van degenen die hierover nadenken is Petra Berbée. Als beeldend kunstenares wist ze de winkeliers en het Fries Museum warm te maken voor haar idee in samenspraak met zo veel mogelijk betrokkenen kunstprojecten te starten die reuring geven op en om het Zaailand.


Daartoe heeft ze een website in het leven geroepen: www.levehetzaailand.nl  


Een van haar eerste activiteiten was het Speed Painting project.
Ook roept ze mensen op herinneringen aan het Zaailand met haar te delen. Heel veel Leeuwarders hebben wel een ontroerende of romantische herinnering aan het Zaailand. Die kan men toesturen aan info@levehetzaailand.nl.

Een dezer dagen mag ik op een brainstormbijeenkomst in de reeks ‘Harteklop’ de aftrap verzorgen voor een discussie over de toekomstige functie van het plein. Het Zaailand moet een soort stadspodium worden waar vrijwel wekelijks van een cultureel optreden valt te genieten. Het grote dak van het nieuwe museum maar ook de openbare hal daarbinnen biedt daarvoor het hele jaar door, ook bij regen, alle gelegenheid. En als bestuurslid van de club die over de poëzietableaus in de stad gaat, zou ik graag op het Zaailand nog een extra gedicht in steen zien dat de mensen tot nadenken aanzet, het liefst met een link naar de ontmoetingsfunctie van het plein.

De hernieuwde functie van beleven en ontmoeten sluit perfect aan bij de historische rol van het Zaailand. Zo zijn hier vele circussen gehouden. Voorafgaand aan de voorstelling gingen vele mensen al kijken naar exotische dieren. Voor vermaak zorgden ook de talloze kermissen. Tegen betaling kon men een blik werpen op extra dikke dames of dwergen. Attracties varieerden van heel onschuldig (lachspiegels) tot heel spannend. Zelf herinner ik mij spectaculaire stunts van motoren die tegen een stalen wand opreden heel goed.


Maar het Zaailand werd ook voor andere functies gebruikt: een rondreizend bioscooptheater, tal van markten (variërend van ooit de veemarkt tot de vrijdagmarkten of de jaarlijkse bloemetjesmarkt), parades, de schutterij, concerten, ontvangsten van koninklijk bezoek, de publieke opening van Simmer 2000 of voor meer spontane gebeurtenissen zoals Kneppelfreed.

Die multifunctionaliteit blijft natuurlijk. Het plein is nog altijd groot genoeg voor georganiseerde en spontane evenementen. Een voorbeeld van dit laatste zou bijvoorbeeld een kampioensfeest van SC Cambuur zijn. Wel rijst de vraag: waar is eigenlijk het balkon van waaruit het volk kan worden toegesproken?? Ik geef toe: een kleinigheid maar toch….


Het plein heeft nu zowel een mooie omvang als tegelijk een veel intiemere schaal. Mensen zullen zich niet zo snel ‘verloren’ wanen als er eens geen massa-evenement is. Dankzij de nieuwe winkelwand, de mooiere winkellooproute en het nieuwe museum valt er sowieso al meer te beleven dan voorheen. En dat is erg belangrijk want twee zijden van het plein worden gedomineerd door grote justitiegebouwen die – hoe mooi ook - qua belevingsfunctie ‘dode’ elementen vormen.
Mij is gevraagd op die brainstorm iets te zeggen over ‘de rol van het Zaailand in provinciaal perspectief of zelfs daarbuiten’.

De eerder vermelde voorbeelden maken duidelijk dat het plein historisch al regelmatig heeft gefungeerd als hét provinciale plein. Nadat de eerste treinverbinding was geopend (Leeuwarden-Harlingen) verplaatsten mensenstromen zich steeds meer richting het station en werd de zuidkant van de binnenstad dus steeds belangrijker. In 2013 valt te vieren dat die eerste spoorweg 150 jaar oud is. Enkele jaren later volgden verbindingen met de rest van het land. Wie per trein aankomt en de binnenstad bezoekt, passeert nog steeds vrijwel automatisch het Zaailand. De belangrijkste parkeergarage van de stad ligt er ook onder. De hoofdstroom van de mobiliteit naar Frieslands hoofdstad is dus op het Zaailand als eindpunt gericht. Met de hardware (de nieuwe gebouwen) en de belangstelling (verkeersstromen) zit het wel goed. Waar het dus op aankomt is of de software (de activiteiten) voldoende dynamiek krijgt. Petra Berbée is op zoek naar ‘inzaaiders’ en ‘zaaidonoren’ die daarbij gaan helpen. Een prima interactieve aanpak als ideeën maar snel realiteit worden en de website van ‘levehetzaailand’ geactualiseerd en bekender wordt.

Tal van provinciegenoten gingen naar de Rijks HBS aan het Zaailand, van prof. Rudolf Cleveringa tot schaatser Jan Charisius, van Simon Vestdijk tot Jan Slauerhoff, van aardewerkman Jan Tichelaar tot bioloog Jacob Botke. Een van de eerste warenhuizen (Winkel van Sinkel) van Nederland verscheen aan het Zaailand evenals C&A (tweede van het land). De meest beruchte verdachten werden in het Paleis van Justitie veroordeeld en ook drukbezochte openbare terechtstellingen vonden op het plein plaats. De Zuivelbank werd hier in 1912 geboren, terwijl jarenlang iets verderop de internationale boterprijs werd vastgesteld.


Het doorgaan van de Elfstedentocht (It sil heve! e.d.) werd in het waterleidinggebouw aan het Zaailand aangekondigd. Genoeg voorbeelden van een Zaailand als ‘navel van de wereld’, hoe kortstondig ook. Die variëteit zal zich ook in de toekomst voor blijven doen.

Maar alle initiatiefnemers – culturele ondernemers, winkeliersverenigingen, organisatoren van evenementen, en het Fries Museum als grote aanjager – moeten hun initiatieven wel tijdig op elkaar afstemmen. Dat leidt tot de vraag: wie precies gaat straks zorgen voor de verbinding waardoor het resultaat meer wordt dan de som der delen? Het plein is van ons allemaal. Maar waar je dus voor op moet passen is dat iets wat van iedereen is daardoor van niemand wordt. Daarom zijn brainstormdiscussies hierover zo belangrijk. U kunt de website www.levehetzaailand.nl ook voeden met uw eigen ideeën…..

Peter de Haan

 

 

1-11-2011 11:12 0 reacties

Reacties (0)

Reactie plaatsen

Met het plaatsen van deze reactie gaat u akkoord met de voorwaarden

Overig Opinie

Meer Opinie