LEEUWARDEN, september 2011 - In Museum Martena in Franeker zijn voor het eerst in tweehonderd jaar alle professoren portretten samen te zien. Daarnaast is er een tentoonstelling over het studentenleven in de 17de en 18de eeuw. Tresoar in Leeuwarden heeft een reconstructie gemaakt van de universiteitsbibliotheek uit 1601.

De Academia van Vrieslant in Tresoar is van 18 september tot en met 31 december 2011 te zien. De tentoonstelling in Museum Martena loopt van 18 september tot en met 30 oktober 2011.

 

In 2011 is het 200 jaar geleden dat de universiteit van Franeker, op last van Napoleon Bonaparte, werd gesloten.

Op vrijdag 14 oktober vindt in Franeker het congres Verdwenen, maar niet vergeten plaats. Tijdens een ochtend- en middagprogramma wordt door verschillende sprekers aandacht besteed aan de geschiedenis en de sluiting van de Franeker universiteit.

De Academia van Vrieslant
Tresoar, het Fries historisch en letterkundig centrum, is de beheerder van de wetenschappelijke bibliotheek van Friesland. Deze bibliotheek is in de negentiende eeuw ontstaan als opvolger van de universiteitsbibliotheek van Franeker. Dit betekent dat ook de collectie van Franeker nog in haar geheel bij Tresoar beschikbaar is. Het is een rijke en belangwekkende collectie met één van de oudste handschriften van ons land,enkele boeken die van Erasmus zelf zijn geweest en nog vele andere schatten. De bibliotheek is de spiegel van het intellectuele Europa van de zeventiende en achttiende eeuw. Bijna alle belangrijke kennis uit die tijd vinden we terug in de bibliotheek, van de eerste druk van Copernicus tot de gekleurde atlassen van Johan Blaeu. Een paar jaar geleden werd de bestandscatalogus van de Franeker universiteitsbibliotheek uit 1601 teruggevonden in de Bibliothèque Nationale de France in Parijs.  Naar aanleiding van deze bestandscatalogus is een reconstructie gemaakt van hoe de bibliotheek eruit zag en functioneerde rond 1601.

98 Franeker professoren
Museum Martena is de beheerder van alle voorwerpen die achterbleven toen de universiteit
van Franeker gesloten werd. Belangrijk en bekend zijn de xylotheek en de natuurkundige en sterrenkundige instrumenten. Indrukwekkend is de grote collectie portretten van de Franeker professoren. Het museum, in combinatie met de stad Franeker en de historische locatie van de Academiegebouwen en de hortus, vormen een prachtige plaats van herinnering en inspiratie in de Fries geschiedenis. Omdat slechts een klein deel van de professorenportretten te zien is in de vaste collectie van Museum Martena is er voor gekozen om voor deze gelegenheid alle 98 portretten te laten zien. Daarnaast besteedt het museum aandacht aan het studentenleven zoals zich dat afspeelde in de 17de en 18de eeuw in Franeker. Waren de Franeker studenten echt van die loskoppen, zoals hun bijnaam luidt? Wat at een student en waar sliep hij? Wat voor lessen volgde de student? Deze vragen worden beantwoord in de tentoonstelling in Museum Martena.

Franeker Universiteit
In 1585 werd de Franeker Universiteit opgericht. Na Leiden was Franeker de tweede universiteit in de jonge Republiek der Verenigde Nederlanden. Een cruciale periode in de wording van ons land. In die eerste jaren van de Republiek moest er in snel tempo een nieuw kader worden opgeleid: juristen, bestuurders, dominees. We mogen stellen dat Franeker een niet te onderschatten rol heeft gespeeld in de vorming van het nieuwe Nederland en in de vorming van het nieuwe protestantse Europa. In de zeventiende eeuw werd Franeker een intellectueel en cultureel centrum van formaat.
Van heinde en verre, uit de centrale en oostelijke delen van Europa, maar ook uit Engeland kwamen professoren en studenten naar Friesland. In de nieuwe politieke, godsdienstige en culturele verhoudingen was Friesland in de zeventiende eeuw één van de modernste gebieden in Europa. In 1811 kwam een einde aan dit bijzondere aspect van de Friese geschiedenis. Op last van Napoleon Bonaparte werd de Universiteit van Franeker gesloten.

In 2011 is het 200 jaar geleden dat er een einde kwam aan deze voor Friesland en voor de Republiek zo belangrijke instelling. Museum Martena in Franeker en Tresoar, Fries historisch en letterkundig centrum in Leeuwarden, grijpen het kroonjaar van sluiting aan om aandacht te schenken aan het universitaire verleden van Friesland. We vieren niet de sluiting, maar laten een kennistraditie zien die in 2011 weer een nieuw leven krijgt in de vorm van de University Campus Fryslân, de nieuwe organisatievorm voor universitair onderwijs en onderzoek in Friesland.